UVOD

FIZIOLOGIJA MEĐUMOZGA

 

Centralni nervni sistem

Mozak je najznačajniji deo nervnog sistema. Smešten je u lobanjskoj čauri i obavijen moždanim opnama: tvrdom, mekom i paučinastom.Težina mozga odraslog čoveka iznosi oko 1350 grama,ali intelektualne sposobnosti čoveka nisu srazmerne veličini i težini mozga.Mozak kičmenjaka sastoji se od ogromnog broja pojedinačnih nervnih i potpornih ćelija međusobno povezanih u najsloženiju poznatu agregaciju žive materije.Jedan centimetar kubni čovekovog mozga sadrži više od pedeset miliona nervnih ćelija,a svaka ostvaruje vezu sa hiljadama drugih nervnih ćelija, međusobno povezanih u informacionu mrežu, prema kojoj i najsavremeniji kompjuter izgleda kao obična plastična igračka. Nervni sistem kičmenjaka sastoji se od centralnog nervnog sistema koji čine mozak i kičmena moždina,i perifernog nervnog sistema koji čine nervi i ganglije. Centralni nervni sistem koordinira aktivnost živih bića međusobno i sa okolnom sredinom, koordinira funkcije svih organa i ćelija u organizmu,dok preko čulnih organa prima sve nadražaje spoljne sredine, kao i one iz unutrašnjosti organizma, pretvara ih u osećaje i podstiče specifične organe, prvenstveno mišićne i žlezdane, da reaguju na te uticaje. U toku embrionalnog razvića razvija se od nervne ploče ektodermalnog porekla, koja udubljivanjem formira nervnu cev, pri čemu nastaje šupljina – centralni kanal. Iz nervne cevi formira se CNS, čiji cilindrečni deo duž tela predstavlja kičmenu moždinu, dok prednji deo zadeblja i obrazuje tri proširenja: prednji, srednji i zadnji moždani mehur. U sledećem stupnju razvoja prednji i zadnji moždani mehur se deli i na kraju razvoja razlikuje se pet anatomskih celina: prednji mozak,međumozak, srednji mozak, zadnji mozak i produžena moždina.

 

Podela centralnog nervnog sistema

1. kicmena moždina (pruža se unutar kičmenog kanala i odgovorna je za integrisanje jednostavnih odgovora i prenošenje informacija iz mozga i prema njemu,od nje polazi 31 par moždinskih nerava).
2. mozak (encephalon):

a) prednji mozak
• veliki mozak (telencephalon): morfološki i funkcionalno najrazvijeniji deo mozga. Sastoji se iz dve hemisfere. Sa spoljašnje strane hemisfera nalazi se siva masa koja se sastoji od kore i subkortikalne sive mase lokalizovane u beloj masi. Moždanu komoru pokrivaju brazde i vijuge; sedište je najviše psihičke delatnosti , govora mišljenja i pamćenja.
• međumozak (diencephalon): u njemu su smešteni centri za regulisanje rada unutrašnjih organa, telesne temperature, sna, centri za regulisanje rada hipofize, a samim tim i rada svih endokrinih žlezda.

b) srednji mozak (mesencephalon): nalazi se između produžene moždine i međumozga, upravlja jednostavnim pokretima i reguliše ravnotežu tela.
c) zadnji mozak

• produžena moždina (myelencephalon): po gradji slična kičmenoj moždini i predstavlja jedan od najvažnijih delova CNS-a, upravlja radom srca, disanja itd.
• mali mozak (cerebellum): nalazi se u zadnjem delu lobanjseke duplje, ispod velikog mozga a iznad produžene moždine.Reguliše ravnotežu tela i radnu sposobnost.

moyak